इतिहासात फक्त सौंदर्यासाठी प्रसिद्ध असलेली पण प्रत्यक्षात इजिप्तची चाणक्य असलेली पराक्रमी आणि महत्त्वाकांक्षी क्लिओपात्रा!!

लिस्टिकल
इतिहासात फक्त सौंदर्यासाठी प्रसिद्ध असलेली पण प्रत्यक्षात इजिप्तची चाणक्य असलेली पराक्रमी आणि महत्त्वाकांक्षी क्लिओपात्रा!!

इतिहासातील काही व्यक्तिमत्वं अशी आहेत की, त्यांच्याबद्दलचे कुतूहल कधीच शमत नाही. असेच एक व्यक्तित्व म्हणजे इजिप्तची राणी क्लिओपात्रा! आपले सौंदर्य आणि कपटीपणासाठी प्रसिद्ध असलेल्या या राणीच्या कित्येक कथा आजही चर्चिलच्या जातात. अगदी शेक्सपिअर पासून बर्नाड शॉपर्यंत कित्येक नाटककार आणि कवीदेखील तिच्या मोहिनीतून मुक्त होऊ शकले नाहीत. अशा या क्लिओपात्राने इजिप्तसह आजूबाजूच्या प्रदेशावर सुमारे तीन दशके राज्य केले. एकहाती सत्ता सांभाळत असताना तिने कधी शत्रूशी लढा देऊन, तर कधी गुप्तरीत्या काटा काढून आपले स्थान अबाधित राखले. क्लिओपात्रा ही मॅकडोनियन वंशातील शेवटची शासनकर्ती होती असे मानले जाते.

क्लिओपात्राचे वडील ती चौदा वर्षांची असतानाच वारले. त्यांच्या मृत्यूपत्रानुसार त्यांच्या पश्चात हे राज्य त्यांचा मुलगा (सातवा) टॉलेमी आणि क्लिओपात्रा अशा दोघांच्याही हवाले केले होते. पण टॉलेमीचे सल्लागार क्लिओपात्राच्या विरोधात होते. इजिप्तच्या जनतेतही क्लिओपात्राला आपली शासक म्हणून स्वीकारण्याविषयी थोडी सांशकताच होती. तिच्या विरोधात राज्यातील वातावरण तापत आहे असे लक्षात येताच क्लिओपात्रा स्वतःचेच राज्य सोडून परांगदा झाली. स्वतःचे राज्य सोडून ती काही काळ सिरीयामध्ये शरण गेली.

त्याकाळी रोमवर ज्युलियस सीझरची सत्ता होती. क्लिओपात्राने ज्युलियस सीझरला आपल्याला मदत करण्याची विनंती केली. क्लिओपात्राच्या सौंदर्याने घायाळ झालेला सीझर क्लिओपात्रासाठी टॉलेमीशी युद्ध करण्यास तयार झाला. ज्युलियस आणि टॉलेमीच्या युद्धात टॉलेमीचा मृत्यू झाला आणि इजिप्तच्या गादीवर क्लिओपात्रा विराजमान झाली.

क्लिओपात्रा आणि ज्युलियस यांचे नाते दिवसेंदिवस अधिक खुलत होते. पण रोमन जनतेला हे नाते मान्य नसल्याने ज्युलियसने या नात्यातून माघार घेतली. ज्युलियस पासून क्लिओपात्राला एक मुलगा देखील झाला होता, पण ज्युलियसने कधीच त्याचा स्वीकार केला नाही. एकदा सत्ता हाती आल्यावर क्लिओपात्राने आपला आणखी एक भाऊ आणि बहिण यांनाही कपटाने मारून टाकले. सत्ता अबाधित राहण्यासाठी त्या काळी अशाप्रकारचे खून वैधच होते.

दरम्यान ज्युलियस सीझरची हत्या झाली. त्या हत्येनंतर त्याचा सेनापती मार्क अँटोनीला अशी शंका आली की यात क्लिओपात्राचा हात असावा. त्याने क्लिओपात्राला चौकशीसाठी बोलावले. क्लिओपात्राच्या भेटीनंतर मार्क देखील तिच्या प्रेमात आकंठ बुडून गेला. तिच्याप्रेमापोटी त्याने इजिप्त आणि क्लिओपात्राला संरक्षण देण्याचे वचन दिले.

मार्क अँटोनी क्लिओपात्राच्या प्रेमात रोम सोडून इजिप्तमध्येच राहायला आला. क्लिओपात्रापासून त्याला मार्कला तीन मुले झाली. दोघांच्या राज्यात इजिप्तची मोठी भरभराट झाली. इजिप्तच्या आजूबाजूच्या प्रदेशावरही क्लिओपात्रा आणि अँटोनीने आपली सत्ता प्रस्थापित केली होती.

रोमन सत्तेला इजिप्तची ही भरभराट अजिबात बघवत नव्हती. रोमन सत्ता सातत्याने काही ना काही कुरघोडी करण्यात आघाडीवर होते. रोमन सैनिकांनी इजिप्तवर हल्ला केला. या लढ्यात अशी आवई उठवण्यात आली की क्लिओपात्राने आत्महत्या केली. ही बातमी ऐकताच अँटोनीने याची शहानिशा न करताच स्वतःला संपवून टाकले. जेव्हा क्लिओपात्राला मार्क अँटोनीने आत्महत्या केल्याचे समजले तेव्हा तिनेही विषप्राशन करून आत्महत्या केली.

अँटोनी आणि क्लिओपात्राच्या मृत्यूसंदर्भात अशा अनेक कथा रचल्या गेल्या आहेत. मात्र तिचा मृत्यू नेमका कसा झाला याविषयी अजूनही ठोस माहिती मिळू शकत नाही. क्लिओपात्राचा प्रतिस्पर्धी रोमन सम्राट ऑक्टेवियनने तिच्या मृत्यूनंतर तिची प्रतिमा फक्त आपल्या सौंदर्याने पुरुषांना घायाळ करणारी एक कामुक स्त्री अशी तिची प्रतिमा निर्माण केली, जी आजही कायम आहे. वास्तवात क्लिओपात्रा म्हणजे इजिप्तची चाणक्य होती असे म्हटले जाते.

मृत्यूच्या २००० वर्षानंतरही क्लिओपात्रा नावाचे गारूड तसूभरही कमी झालेले नाही.

मेघश्री श्रेष्ठी.