पाश्चात्य देशांनी निर्बंध घातलेले पुतिनचे मित्र म्हणजेच ऑलिगार्क कोण आहेत? त्यांच्यावरच्या बंदीचा युद्धावर काय परिणाम होईल?

लिस्टिकल
पाश्चात्य देशांनी निर्बंध घातलेले पुतिनचे मित्र म्हणजेच ऑलिगार्क कोण आहेत? त्यांच्यावरच्या बंदीचा युद्धावर काय परिणाम होईल?

रशिया-युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर संपूर्ण जगावरच तणावाचे सावट पसरले आहे. रशियाच्या आक्रमणाला आळा घालण्यासाठी जगातील सगळेच महत्वाचे देश सरसावले आहेत. अमेरिका आणि रशिया यांच्यातील शीतयुद्ध तर जगजाहीर आहे. त्यामुळे या युद्धात अमेरिका रशियाला जितके कोंडीत पकडता येईल तितके पकडण्याचा प्रयत्न करत आहे. अमेरिकेने युक्रेनला आर्थिक मदत तर केली आहेच. पण रशियाला रोखण्यासाठी इतके पुरेसे नाही. म्हणून युरोपीय देशांनी आणखी एक पाऊल उचलले आहे. ते म्हणजे रशियाच्या धनदांडग्या आणि स्वतःला सरंजामदार समजणाऱ्या (ज्याला इंग्लिशमध्ये ऑलिगार्क म्हटले जाते असे) उद्योजकांवर बंदी लादणे.

देशात आपलाच मनमानी कारभार चालवा म्हणून राजकारण्यांना मुठीत ठेवणारे धनदांडगे सर्वच देशात असतात. हे धनदांडगे राजकर्त्यांकरवी स्वतःला पूरक आणि पोषक ठरतील असे कायदे घडवून आणतात. इतरत्रही या लोकांचे अस्तित्व दिसत असले तरी रशियात मात्र यांचे मोठे प्रस्थ आहे. त्यात पुतीन यांच्या मर्जीतील अनेक धनदांडग्या उद्योजकांनी आपल्या पदरात भरपूर दान पाडून घेण्यात यश मिळवलं आहे. पुतीन यांच्या कार्यकाळात अशा काही विशिष्ट उद्योजकांची भरपूर भरभराट झाली आहे.

२०१८ साली पुतीन यांनी क्रीमियाचा काही भाग बळकावल्यानंतर पुतीन यांच्यामुळे फायदा झालेले असे जे-जे बडे उद्योजक आहेत त्या सगळ्यांवर अमेरिकेने बंदी लादल्याचे अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने जाहीर केले. क्रीमिया काबीज केल्यापासूनच पुतीन यांनी युक्रेनमध्येही घुसखोरी सुरु केली.

आता तर रशियाने उघड उघड युक्रेनवर आक्रमण सुरु केले आहे. गेल्या दोन आठवड्यांपासून रशिया आणि पुतीन हे फक्त युक्रेनच नाही, तर जगाची डोकेदुखी ठरले आहेत. कारण या युद्धाचे परिणाम अप्रत्यक्षरित्या सर्वांनाच भोगावे लागत आहेत. रशियाच्या या आक्रमकतेला लगाम लावण्याच्या उद्देशाने अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांनी रशियाच्या आणखी काही बड्या उद्योजकांवर म्हणजेच ऑलिगार्क यांच्यावर बंदी जाहीर केली आहे.

अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने नव्याने बंदी लादलेल्या या ऑलिगार्कसच्या यादीत पुतीन यांचे सेक्रेटरी दिमित्री पेस्कोव्ह आणि अलिशर बुरहानोव्हीच यांच्या नावाचा समावेश केला आहे. अलिशर बुरहानोव्हीच हे रशियातील एक बडे प्रस्थ आहेत आणि पुतीन यांच्या अगदी खास लोकांच्या यादीत त्यांचा समावेश होतो. अमेरिकेने रशियाच्या १९ बड्या उद्योगपतींवर आणि त्यांच्या जवळच्या लोकांवर तसेच नातलगांवर व्हिसाचे निर्बंध लावले आहेत.

अमेरिकेने नव्याने निर्बंध लादलेल्या ज्या उद्योगपतींची यादी जाहीर केली त्यामध्ये निकोलाय तोकारेव्ह, (ऑईल एक्झिक्युटिव्ह), आर्केडी रोटेनबर्ग (रशियातील मोठमोठे बांधकाम आणि गॅस पाईपलाईन, इलेक्ट्रिक पॉवर सप्लाय लाईन्सची निर्मिती करणारे उद्योजक), सेरेगाई शेमेझोव्ह (केजीबीचे माजी एजंट) आयगोर शुवालोव्ह (रशियाचे पहिले उपपंतप्रधान आणि राज्य विकास महामंडळाचे अध्यक्ष) आणि येव्गिनी प्रीगोझीन (पुतीन यांच्याशी अगदी निकटचे संबंध असणारे व्यवसयिक) या काही मोठ्या नावांचा समावेश आहे.

आपला काळा पैसा लंडनमध्ये लपवून ठेवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या सर्वच रशियन उद्योगपतीवर अमेरिकन सरकारची करडी नजर राहणार असल्याचेही या अमेरिकन सरकारने म्हटले आहे. तशा प्रकारच्या सूचनाही अमेरिकेने या उद्योजकांना दिल्या आहेत. युरोपियन युनियनने देखील अशाच काही बड्या उद्योगपतीवर बंदी जाहीर केली आहे. यामध्ये पेत्र आव्हेन आणि मिखाईल फ्रीडमन यांच्यासह आय्गोर सेचीन, निकोलाय तोकारेव्ह, अलिशर उस्मानोव्ह, सेर्गेई रोल्डुगिन, अलेक्झांडर पोनोमारेन्का तायमचेंको, आलेक्झेई मोर्दोशोव्ह आणि पेत्र फ्रॅडकोव्ह यांचाही समावेश आहे.

अशा प्रकारे बड्या आणि पुतीन यांच्या अगदी खास समजल्या जाणाऱ्या उद्योगपतींवर कठोर बंधने लादल्याने रशियाला खरेच काही फारेक पडेल असे तुम्हाला वाटते का? अमेरिका आणि युरोपीय देशांच्या या धोरणाचा नेमका काय परिणाम होईल?

मेघश्री श्रेष्ठी