'तूप खुलवी रूप' असे म्हणतात. आजकाल कोलेस्टेरॉलचे कारण सांगत अनेकजण तूप वर्ज्य करतात. पण तूप हे स्वादिष्ट, पचनकारी आणि आरोग्यदृष्ट्या अत्यंत गुणकारी अन्न आहे. शुद्ध तूप आपल्याकडे अमृतासमान मानतात. त्याचे सांस्कृतिक महत्त्व तर आहेच, पण त्याचबरोबर उत्तम जमलेल्या तुपाचा स्वाद पदार्थाला चार चाँद लावून जातो हेही खरे आहे. वरणभात असो किंवा मेतकूट घालून केलेला मऊ भात, त्याची खरी मजा तुपाबरोबरच. पण अनेक गृहिणींना घरी तूप कढवायचे म्हटले की अंगावर काटा येतो. खमंग, रवाळ, दाणेदार तूप कढवण्याचे तंत्र न जमल्याने ही पंचाईत होते.
या लेखात पाहू खमंग, सुगंधी, रवाळ आणि दाणेदार तूप कढवायची पद्धत आणि त्यामागील विज्ञान.
साजूक तुपासाठीचे साहित्य म्हणजे सायीचे दही, लोणी कढविण्यासाठी जाड बुडाचे भांडे, थंड पाणी, मिक्सरचे मोठे भांडे आणि तूप गाळण्यासाठी गाळणे.
